Rutte wil dat we ons voorbereiden op de oorlog om ons te verdedigen en daarnaast de nooit werkelijk ontloken democratie in Oekraïne te redden: westerse waarden, Drang zum Osten en – onuitgesproken – Lebensraum voor Europese producten. Alles in één, efficiënter kan niet. Retoriek van een neoliberaal; wel de markt, maar zonder een marktmeester tussen de roofridders. Dat leverde een slagveld op met exuberante private rijkdom tussen collectieve armoede.
Abstracties negeren het leven. In De vergeten soldaat van Guy Sajer (1927-2013) gaat het om het concrete slagveld en verliezen abstracties hun waarde. Vanmorgen las ik een verhaal over een 57-jarige Duitse soldaat die een paar kisten, een station en een viertal Russen bewaakt. Hij waakt ook over de koffiepot en biedt de zestienjarige Guy een koffie aan: ‘Opdrinken, jochie.’
Er viel een stilte, waarna hij zijn verhaal voortzette op zo’n kalme, serieuze toon die moeilijk te onderbreken is: ‘Luister, jongen, ik ben nu 57. Ik heb in de oorlog van 1914-1918 bij de cavalerie gevochten en twee jaar gevangengezeten in Nederland. Dat Feldgrau draag ik nu alweer drieënhalf jaar. Ik heb drie zonen aan drie verschillende fronten die ons dierbare vaderland heeft besloten te verdedigen. Ik ben een oude man en ben in andere tijden verliefd geweest op politieke richtingen die nu achterhaald zijn; de politiek van vandaag kan me net zo weinig schelen als deze koffiepot. Dus drink deze koffie, die we ermee hebben kunnen opwarmen en vergeet een beetje dat je iets met die hele toestand te maken hebt.
Er vallen veel doden in De vergeten soldaat. De 57-jarige wakende soldaat gelooft niet in het goede, wel in goedheid. Goedheid uit een koffiekan. En hij heeft weet van de dood en de rode aarde, waarin zijn Feldgrau zinken kan.
Ook nu nog niet gevallen doden worden herdacht door politici als Trump, Poetin en Von der Leyen. Zij zullen hun hand, de wijsvinger dichtbij het hoofd brengen; bij de blonde lok, de kale plek. Een raar gebaar eigenlijk, wie bedacht dat ritueel zonder rouw?
Intussen denken ze aan het diner, de kansen voor de oorlogseconomie, het militair-industrieel complex en aan de potentiële kansen op uitbreiding van het familiekapitaal.
De doden daarentegen krijgen een graf van rode aarde, vermengd met wat mest. Op een goede dag woelt een moezjiek met zijn vork in die bemeste aarde met resten van het Feldgrau. Daarna zaait hij zonnepitten in de voren.
Dat is wat boeren doen.
