Ik las vanmorgen bij Camus dat Fjodor M. Dostojewski (1821-1881) zijn vader haatte. Michail Andrejevitsj Dostojewski (1788-1839) was chirurg, drankzuchtig en gewelddadig. Een vreemde man die zijn vrijheid niet kende. Hij was rijk genoeg om een dorp te kopen met honderd lijfeigenen. Lijfeigenen die hem later vermoordden. Althans dat is de familiemythe. Iedere familie heeft haar mythen, zonder mythen is het leven sowieso ondraaglijk.
Terug naar Camus, die vertelt dat de vader van D. zowel de boeren liet geselen die hem groetten als de boeren die hem niet groetten. In beide gevallen toonden zij zich volgens hem aanmatigend. In 1828 sterft zijn vrouw, die hij mishandelde. Na haar dood bedrinkt hij zich iedere nacht en praat hij met haar, waarbij hij beurtelings de stem van een vrouw en een man opzet. Hij overleeft zijn vrouw elf jaar, daarna wordt hij door lijfeigenen vermoord: zijn hoofd ingeslagen, zijn geslacht verpletterd tussen twee stenen. Dat zoiets niet fijn is, hoef ik hier niet op te schrijven.
De vader van D. kende de vrijheid niet, omdat hij geen keuzes kon maken. Of misschien kende hij de vrijheid wel, maar verraadde hij haar. In De gebroeders Karamazow is de vaderfiguur ook geen leuke man. Hij bemoeit zich nergens mee en de broers moeten het zelf maar uitzoeken. Die drie broers staan in de roman voor de drie delen waaruit de mens bestaat, hoewel we op het moment suprême meestal het deel missen dat we het hardst nodig hebben: de driften (Dmitri), het denken (Iwan) en het geweten (Alyosha). Ik weet nog dat ik De gebroeders Karamazow las en bij de passages rond Dmitri dacht: dat ben ik. Bij Iwan hetzelfde en bij Alyosha dacht ik: die zou ik willen zijn, maar dat is niet zo. Wie of wat is de mens? zo vraag je je af. Wel, de mens is hun conflict.
[Ik weet dat twee Nederlandse schrijvers hun zoon Alyosha noemden. Waarom eigenlijk? Ik zou dat willen weten.]
Vandaag ben ik vrij, dus ga ik de tuin aanharken. Er ligt nog veel blad dat het groen bedekt. Daarna ga ik misschien nog wat in de boeken van Berdjajew bladeren.
En stemmen, omdat ik de vrijheid nog heb.
