in 't Wasdom

Antiquariaat Cornelissen & De Jong
januari 20th, 2020 by Igor Cornelissen

De papieren tijger – Thom K. de Vries, archivaris te Zwolle

Thom. J. de Vries, stadsarchivaris van Zwolle, de plaats waar hij was geboren en stierf, was een productief schrijver. Hij schreef veel cadeau boekjes voor de ooit bekende Zwolse uitgeverij Tjeenk Willink, zijn buren op de Melkmarkt.

De stille straat uit 1946 is er één van. Het is een ode aan het beschreven papier en aan de Zwolse schrijvers. Hun beeltenissen afgedrukt. Willem Bartjens, de rekenmeester incluis. Thom J. de Vries gaf het boekje een mooie ondertitel mee: meditatie over meesters en boeken in een Zwols papierpakhuis.

Thom. K. de Vries zou zeer geschikt zijn geweest voor het onderwijs, maar doofheid belette dat. Het schijnt dat hij op latere leeftijd zelfs niet meer de indruk wilde wekken dat hij naar iemand luisterde. Het had geen zin. Er bleven documenten te over om te bestuderen.

Niet meer leverbaar

januari 12th, 2020 by Igor Cornelissen

Over aanpalende thema’s: Een Alpenroman

Niet aansluitend op Gertrude Stein en Toklas, maar wel over een aanpalend thema handelt Vestdijks Een Alpenroman. De lesbische liefde dus, destijds nog ‘een precair thema’ genoemd. Dat is het nu buiten Veenendaal, de Alblasserwaard en Genemuiden al lang niet meer, maar wel in 1961 toen die roman werd uitgegeven.

Vestdijk droeg zijn roman op aan Ans. Was dat niet zijn huishoudster? Als Lucie afreist om haar kelnerin in Zwitserland nog een keer te zien, reist ze langs de Rijn. Volgens haar geen echt Duitse rivier. Wel internationaal. Wijnbergen deed haar aan Frankrijk denken en Rijnaken had je ook in Nederland. Bovendien waren er volgens haar geen concentratiekampen langs de Rijn geweest. Lucie wilde eindelijk wel eens Duitsers zien. Vestdijk wist wel alle registers open te trekken. Toch met terughoudendheid. ‘Voor het inslapen hadden ze meer dan eens elkaars blote huid beroerd, zuiver toevallig. Zoiets was niet te vermijden.’ Een Alpenroman heet het boek, maar ze krijgen het heel warm onder een dekbed dat dan ook wordt afgeworpen.

Het omslag is van Karel Beunis (1933-1983) die naam maakte door zijn werk voor de Bezige Bij. Vooral de reeks Literaire Reuzenpockets kreeg zijn stempel. Modern en trefzeker. Hier te vinden

Nog meer literatuur.

januari 10th, 2020 by Igor Cornelissen

Het zwijgen van Kees de Prater

Toen Bart van der Boom zijn boekje over Kees van Geelkerken schreef, leefden er nog mensen die Van Geelkerken goed hadden gekend. Een voordeel voor de auteur. ‘Kees de prater’ zoals hij ook in eigen kring werd genoemd, was de rechterhand van Mussert. Hij kreeg nog net niet de doodstraf. Wel levenslang. De reden is dat hij pas in 1951 werd berecht omdat men hem in veel andere processen nodig had als getuige.

Van Geelkerken is kort op Youtube te zien als getuige in het proces tegen Rauter, die overigens wel voor het vuurpeloton eindigde. Ik ontmoette Van Geelkerken na zijn vrijlating (in 1959) eenmaal toevallig. Toen ik vroeg of hij die Van Geelkerken was, bevestigde hij dat volmondig. Maar op een verzoek om een gesprek dat mogelijk in Vrij Nederland zou komen, ging hij niet in. Hij had ‘alles al gehad’. Dat was verstandig van hem. Nieuwe publiciteit zou hem waarschijnlijk alleen maar last hebben bezorgd.

januari 9th, 2020 by Igor Cornelissen

Jezus als Zeloot

Brandons Bijbel, geloof en geschiedenis handelt over drie terreinen waarover mensen nog wel eens willen lezen. De kerken mogen dan, tenminste in Nederland en omringende gebieden, leeg worden, belangstelling voor onze vroegste geloven (of bijgeloof) blijft bestaan. Brandon was een priester die sinds 1951 jarenlang in Manchester professor was. Archeologie speelde een belangrijke rol bij zijn overwegingen.

Volgens Brandon behoorde Jezus zeer waarschijnlijk tot de Zeloten, de groep die geen enkel compromis met de bezettende macht, de Romeinen, wilden. Het hoofdstuk over de Zeloten is hoogst interessant. Voor een jood was de betaling van een schatting niet alleen een erkenning van een vreemde overheerser, maar bovendien een godslastering. Daar werd tegen gerebelleerd. Brandon vermoedt dat twee van die rebellen samen met Jezus werden gekruisigd. Dat brengt Brandon tot verdere overwegingen, alles onderbouwd.

Meer godsdienstwetenschap of anders theologie?

januari 8th, 2020 by Igor Cornelissen

Koken met Alice

Gertrude Stein was in het literaire Parijs van de jaren twintig en dertig een centrale figuur. Zij was de genereuze gastvrouw van Picasso, Matisse, Scott Fitzgerald en Hemingway. Alice Toklas was haar vaste gezellin. Die kon volgens het boek goed koken. Of ze voor Hemingway, die van stierenvechten hield, ook stierenkloten kookte of braadde, is niet bekend. Uiteraard is het kookboek niet alleen gevuld met recepten. Ontmoetingen met beroemde kunstenaars worden breed uitgesponnen, gelardeerd met maagdensaus (voor groenten) en roomijs op de trouwdag.

Het voorwoord is van Doeschka Meijsing die enkele jaren mijn collega bij Vrij Nederland was, maar werd ontslagen door Joop van Tijn. Hij masseerde de pijnplek nog wat extra door het uitspreken van de charmante zin: ‘Jij bent eigenlijk meer schrijfster dan journalist.’ Of Doeschka maagd was of getrouwd werd, heb ik nooit geweten. Joop moet het hebben geweten. Volgens Doeschka was Alice lelijk, had ze een snor, maar was ze de baas in de keuken. Ik had daar wel eens willen eten. Bijvoorbeeld (pg. 178) de jonge eend met port. Daarvoor moesten wel eerst 24 verse vijgen onder de beste port in een hermetisch gesloten pot 26 uur staan weken. Prettig als je iemand hebt die dat allemaal voor je doet. Ik wil ook wel zo’n Alice, als het even kan zonder snor.

Nog niet genoeg kookboeken?

januari 7th, 2020 by Igor Cornelissen

De legende van de Baalsjem

Martin Buber was vele jaren een guru of, zo men wil, een heilige voor vooral niet-joden. De Nederlandse vertaling De legende van den Baalsjem kwam in 1928 uit. Joods mysticisme waarvan niemand, aldus bespreker Joseph Gompers in Nu van juni 1928, “zal kunnen ontkennen dat het heidense invloeden bevat”. Dat u het maar weet.

Gompers prijst de vertaling uit het Hebreeuws door mevrouw R. Colaco Osorio-Swaab (1881-1971). Zeldzame uitgave met bandomslag van Wybo Meyer, 1e druk.

U kunt hem hier vinden, opgenomen onder de rubriek judaica.

januari 6th, 2020 by Igor Cornelissen

Liberaal jodendom

Caransa vertelt in Jodendom, een gelede levensbeschouwing veel. De ondertitel van zijn boekje is ‘een oefening in begrip en tolerantie’. Ab Caransa sloot zich bij de liberale joden aan, een groep die door de orthodoxie niet voor vol wordt aangezien.

Wellicht dat Caransa daarom relatief veel aandacht schenkt aan de groepen joden die zich in Duitsland, Frankrijk, Engeland en Amerika van de orthodoxie afsplitsten. Aardig als kennismaking met het jodendom in al zijn geledingen. Hier te bestellen.

Méér judaica.

januari 5th, 2020 by Igor Cornelissen

Altijd van huis. Vluchtwegen van Graham Greene

Graham Greene werd tweemaal genomineerd voor de Nobelprijs. Hij kreeg hem niet. Onbegrijpelijk. Zijn autobiografische werk Vluchtwegen stamt uit 1980. Greene was zeer reislustig. In dit boek vertelt hij over zijn ervaringen in Haïti, Cuba, Vietnam en Praag.

Mijn oud hoofdredacteur Mathieu Smedts was dol op hem. Niet alleen, denk ik, omdat Greene katholiek werd om een katholieke vrouw te trouwen. Ook na de (niet officiele) scheiding van Vivien Dayrell-Browning  bleef Greene katholiek. En schrijflustig. Gelukkig, zo hield hij mij van de straat. Na Stamboel Train uit 1932 volgde een rijk oeuvre. Men denke aan The Quiet American en Our man in Havanna, ook vertaald in het Nederlands.

Ik denk nog vaak aan de film The Third Man met Orson Welles. Greene schreef het verhaal. Zijn boek Vluchtwegen is hier te bestellen.

Méér literatuur.

januari 5th, 2020 by Jaap de Jong

Zonder zeulen: virtueel catalogiseren

Het aardige van het indelen van een virtuele boekenkast is dat je je voorraad kunt verplaatsen zonder werkelijk met boeken te hoeven zeulen. De ruimte op de digitale boekenplank is immers onbeperkt. Een virtueel leven heeft z’n voordelen.

Enfin, ik maakte zojuist even een voorlopige indeling: filosofie, judaica, theologie, godsdienstwetenschap, wetenschapsgeschiedenis, geschiedenis, literatuur. Dit zijn tot nog toe ook wel de meest belangrijke categorieën in het antiquariaat. De indeling is een beetje arbitrair en er valt natuurlijk veel over te zeggen. Waarom maak ik bijvoorbeeld onderscheid tussen theologie en godsdienstwetenschap? En wat is literatuur eigenlijk?

En kookboeken natuurlijk. Zonder kookboek is geen menswaardig bestaan mogelijk.  Later meer.

januari 1st, 2020 by Igor Cornelissen

Bij nader inzien: meneer Beerta en de klassenstrijd

In de bus door Engeland spraken achter mij twee dames over Het Bureau van J.J. Voskuil waarvan net het eerste deel was verschenen. Ik was op reis met andere boekenverzamelaars. De vrouwen waren zo opgewonden dat ik hen om informatie vroeg. Heel Nederland was vol van Het Bureau. Ik kreeg een goed advies van ze: “Als u zo ongeveer op pagina 70 bent, weet u of u verder leest”. Ik deed het en las verder. Alle delen. Nog net niet ademloos, want ik wilde doorgaan.

Ik had meneer Beerta de directeur van het dialectenbureau waar het verhaal zich grotendeels afspeelt herkend. Het was de keurige, half nichterige, dr. Piet Meertens die ik had ontmoet bij een klein groepje links socialisten dat in Amsterdam vergaderde. Wij wilden de PvdA naar links ombuigen. De klassenstrijd moest weer worden gevoerd. We waren kansloos.

Mij ging het om meneer Beerta. Hij ging weer leven. Waarheidsgetrouw. Voskuils Bureau werd een hype. Er verscheen zelfs een boekje Wie is wie in Het Bureau? Ik bleek heel wat figuren uit Het Bureau gekend te hebben. Read the rest of this entry »